Μπορούμε να γίνουμε αθάνατοι;
Εδώ και χιλιάδες χρόνια όλοι οι ανθρώπινοι πολιτισμοί, μηδενός εξαιρουμένου, έχουν τοποθετήσει σε περίοπτη θέση πολλούς αθάνατους ήρωες, θεούς ή ημίθεους με υπερφυσικές, για τα ανθρώπινα δεδομένα, δυνάμεις. Αν ανατρέξουμε στην αρχαία Ελλάδα θα ανακαλύψουμε τους 12 Θεούς του Ολύμπου να εκπληρώνουν τη ματαιοδοξία των ανθρώπων -το μύθο, δηλαδή, της παντοτινής νεότητας. Επίσης, ημίθεοι, όπως ο Ηρακλής και ο Αχιλλέας, αποδεικνύουν ανάγλυφα το πόθο των ανθρώπων να αγγίξουν, έστω, την αιωνιότητα, ένα πόθο όμως που ποτέ δεν φαίνεται να κατακτούν, αφού ακόμη και αυτοί οι μυθικοί ήρωες μπορούσαν κάποια στιγμή να χάσουν τη μάχη και να πεθάνουν. Ούτως ή άλλως, ακόμη και στη Χριστιανική θρησκεία, ο Δημιουργός του κόσμου, μετά το προπατορικό αμάρτημα, τιμώρησε το ζευγάρι των πρωτόπλαστων με αφαίρεση του υπέρτατου αγαθού –αυτού της αθανασίας, στέλνοντάς τους στην καθημερινή μάχη της θνητότητας.
Η ιδέα της δημιουργίας μιας μαγικής συνταγής που θα νικούσε το θάνατο έφθασε στο αποκορύφωμά της τα χρόνια του Μεσαίωνα, όπου χιλιάδες τσαρλατάνοι-αλχημιστές προσπαθούσαν νυχθημερόν να ανακαλύψουν το πολυπόθητο μυστικό της αθανασίας,, ανακατεύοντας τα πιο απίθανα συστατικά, ώστε να δημιουργήσουν το βοτάνι της ζωής και να ικανοποιήσουν την πιο ακραία ανθρώπινη αλαζονεία. Τώρα πια, βέβαια, γνωρίζουμε ότι κανένας από αυτούς δεν κατάφερε να κάνει τα όνειρά του πραγματικότητα.
Πόσο, όμως, είναι εφικτό σήμερα, με την αλματώδη ανάπτυξη της Μοριακής Βιολογίας και της Βιοιατρικής Τεχνολογίας, να αυξηθεί σημαντικά ο μέσος όρος ζωής και ως εκ τούτου το προσδόκιμο? Τα τελευταία 50 χρόνια το προσδόκιμο όριο ζωής αυξήθηκε στο Δυτικό κόσμο από τα 50 στα 80 χρόνια, γεγονός που σηματοδοτεί με βεβαιότητα την απαρχή της δημουργίας όλων εκείνων των συνθηκών και παραμέτρων για ακόμη μεγαλύτερη εκτίναξή του μέσα στα επόμενα μερικά χρόνια. Υπολογίζεται, ότι, ο μέσος όρος ζωής το 2030 θα έχει κατά πολύ ξεπεράσει τα 100 χρόνια. Δυστυχώς, όμως, η αύξηση αυτή δεν μπορεί να επαναληφθεί με την τεχνική των προηγούμενων δεκαετιών, αφού οφείλετο κυρίως στη δραστική ελαττωση της παιδικής θνησιμότητας και στη έκρηξη της ιατρικής τεχνολογίας, όπως και της ιατρικής φροντίδας, με την τελευταία, να φαίνεται ότι έχει φτάσει σε οριακά επίπεδα παραχών. Έτσι, αν και έχουν εξαλειφθεί πολλές επικίνδυνες ασθένειες, άλλες επεκτείνονται ανεμπόδιστες τα τελευταία χρόνια, όπως το AIDS, άλλες αυξάνουν συνεχώς τον αριθμό των θυμάτων τους, όπως ο καρκίνος, ενώ άλλες όπως η φυματίωση, επανέρχονται στις σύγχρονες κοινωνίες περισσότερος επιθετικές και απειλητικές, σε σχέση με το παρελθόν. Ένα άλλο παράδειγμα της αέναης μάχης ιατρικής-ασθένειας είναι η ανάπτυξη νέων και ανθεκτικών ιικών στελεχών, όπως αυτά της γρίππης των πτηνών, ή εκείνης των χοίρων σε αντιδιαστολή με τις προσπάθειες αντιμετώπισής τους με τα συνεχώς εξελισσόμενα αντιιικά φάρμακα. Από την άλλη, πρέπει στο σημείο αυτό να σημειωθεί ότι οι ανθεκτικές μορφές του μικροβίου της φυματίωσης που υπάρχουν σήμερα, είναι εξίσου επικίνδυνες και προκαλούν το ίδιο σοβαρές βλάβες στην υγεία, σε σύγκριση με τις αντίστοιχες μορφές που υπήρχαν πριν από 100 χρόνια!
Η φυσιολογική ανάπτυξη κάθε οργανισμού εξαρτάται από τον προγραμματισμένο θάνατο επιλεγμένων κυττάρων, τα οποία πεθαίνουν, ώστε να διατηρηθούμε υγιείς. Ο προγραμματισμένος αυτός θάνατος των κυττάρων, που λέγεται κυτταρική απόπτωση, είναι μια άκρως πολύπλοκη λειτουργία, η οποία συμβαίνει καθημερινά σε παραπάνω από 50 δισεκατομμύρια κύτταρα στον οργανισμό κάθε ενήλικου ατόμου! Σε τελευταία ανάλυση πρόκειται για μια διαδικασία επιλεκτικής θανάτωσης των κυττάρων, η οποία συνήθως λαμβάνει χώρα είτε κατά τη φυσιολογική ανάπτυξη και ωρίμανσή τους, είτε μετά από προσβολή από κάποιο επικίνδυνο εξωτερικό παράγοντα, όπως οι ιοί, ή προκύπτει από άλλες καταστάσεις όπως οι ανεπάρκειες του ανοσοποιητικού συστήματος και οι ποικίλες βλάβες στο ανθρώπινο γενετικό υλικό. Η απόπτωση, προκαλεί σήμερα ιδιαίτερο ενδιαφέρον, διότι πιστεύεται ότι είναι δυνατόν να συμβάλει στην κατανόηση και πιθανότατα στη θεραπευτική αντιμετώπιση σοβαρών ασθενειών, όπως ο καρκίνος, οι αυτοάνοσες ασθένειες, το AIDS, η νόσος Alzheimer, η νόσος Parkinson, η ρευματοειδής αρθρίτιδα κ.ά.
Οι γενετιστές εδώ και πολλά χρόνια αναζητούν συγκεκριμένα γονίδια που σχετίζονται με τη μακροζωία. Η διαδικασία αυτή δεν είναι καθόλου εύκολη αφού, όπως φαίνεται, για την επίτευξη της μακροβιότητας συνεργάζονται πολλά γονίδια, τα οποία δρουν είτε σε συνεργασία μεταξύ τους, είτε αλληλεπιδρώντας με εξωτερικούς παράγοντες. Ειδικότερα, μελετήθηκε το μιτοχονδριακό DNA, δηλαδή το γενετικό υλικό που βρίσκεται στα μιτοχόνδρια, τα οργανίδια, δηλαδή, εκείνα που είναι υπεύθυνα για την παραγωγή ενέργειας στα κυττάρων που βρίσκονται εκτός του πυρήνα τους. Η συγκριτική μελέτη υπεραιωνόβιων Ευρωπαίων από τον Καύκασο και την Ιαπωνία, ανέδειξε πως κάποιοι συγκεκριμένοι πολυμορφισμοί στο μιτοχονδριακό DNA προδιαθέτουν για την επίτευξη της μακροζωίας. Επίσης, σε έρευνα που έγινε σε Ιταλικό πληθυσμό και συγκεκριμένα στη Σικελία, βρέθηκε σημαντική συσχέτιση με το γονίδιο του αυξητικού παράγοντα IGF-1, ενώ σε άλλες επιστημονικές εργασίες προτάθηκε ο ρόλος διαφόρων γονιδίων που επηρεάζουν τη διαδικασία της γήρανσης, ή έχουν σχέση με χρόνιες καταστάσεις φθοράς, όπως είναι η αρτηριοσκλήρυνση, ή η οστεοπόρωση.
Μια από τις σημαντικότες ανακαλύψεις, που σχετίζονται με τη γήρανση, αναφέρεται στο ένζυμο της τελομεράσης. Τα τελομερή είναι τμήματα γενετικού υλικού που βρίσκονται στην άκρη καθενός από τα 46 ανθρώπινα χρωμοσώματα και ο ρόλος τους είναι να τα προστατεύουν και να συμβάλλουν στην ορθή διαίρεσή τους κατά τον πολλαπλασιασμό των κυττάρων του οργανισμού μας. Κάθε φορά που το κύτταρο διπλασιάζεται το τελομερές χάνει σε μέγεθος και όταν φτάσει σε ένα συγκεκριμένο ελάχιστο μέγεθος, το κύτταρο δεν μπορεί να διαιρεθεί πλέον και καταλήγει στον θάνατο, ή αλλιώς στην κυτταρική απόπτωση. Το μήκος των τελομερών έχει σχέση με την ηλικία και την εμφάνιση των διαφόρων ασθενειών που σχετίζονται με την ηλικία. Στους νέους ανθρώπους, υπάρχει σε ενεργή μορφή το ένζυμο που ονομάζεται τελομεράση, η οποία ξαναδημιουργεί τα τελομερή και βοηθά στη διατήρηση του μήκους τους. Στα ηλικιωμένα άτομα ο μηχανισμός αυτός έχει διαταραχθεί ανεπανόρθωτα. Οι επιστήμονες πιστεύουν ότι αν βρεθεί τρόπος να περιοριστεί η μείωση του μήκους των τελομερών, τότε θα κερδίσουμε αρκετά χρόνια ζωής. Η τεράστια σημασία τους στον προγραμματισμό της ζωής αποδεικνύεται από το γεγονός ότι η γενετική σύσταση των τελομερών είναι ίδια σε όλα τα θηλαστικά! Η διαδικασία αποδόμησης των τελομερών είναι ενεργή σε όλα τα κύτταρα εκτός από δύο σημαντικούς τύπους: ο ένας τύπος αντιπροσωπεύει την ουσία της ζωής και ο άλλος του θανάτου. Πρόκειται για τα βλαστικά και τα καρκινικά κύτταρα.
Τα περισσότερα διαφοροποιημένα κύτταρα αναπαράγονται μέχρι να φτάσει στην ωριμότητά του ο οργανισμός. Υπάρχει όμως και ένας πολύ μικρός αριθμός κυττάρων, τα βλαστικά, που διατηρούν εμβρυικά χαρακτηριστικά και έχουν την δυνατότητα να αναπαράγονται αιωνίως. Τα κύτταρα αυτά απαντούνται στο μυελό των οστών, το ομφαλοπλακουντιακό αίμα στο λίπος, το δέρμα κλπ., και κυρίως στα γεννητικά όργανα, όπου παραμένουν αθάνατα με σκοπό να δώσουν ζωή στην επόμενη γενιά. Τα βλαστικά αυτά κύτταρα διατηρούν ενεργό το ένζυμο τελομεράση, που συντηρεί το μήκος των τελομερών και αποτρέπει τη παρακμή τους, ενώ στα κύτταρα που διαιρούνται γρήγορα δεν επαρκεί η δράση του, με αποτέλεσμα να γερνούν. Kαθώς το έμβρυο, όμως, μεγαλώνει τα βλαστικά κύτταρα διαφοροποιούνται για να σχηματίσουν τους ιστούς ή τα όργανα του ανθρώπινου σώματος. Όταν, όμως, διαφοροποιούνται και εξειδικεύονται, το γονίδιο της τελομεράσης απενεργοποιείται, με αποτέλεσμα την ταχύτερη γήρανση του κυττάρου.
Φαντάζει ως τραγική ειρωνεία η διαπίστωση ότι η δεύτερη μορφή των ‘’αθάνατων’’ κυττάρων είναι τα καρκινικά. Τα κύτταρα της συγκεκριμένης νόσου βρίσκουν τρόπο να διασπάσουν τους μηχανισμούς του φυσιολογικού κυτταρικού θανάτου και να πολλαπλασιαστούν χωρίς περιορισμό, με αποτέλεσμα να δημιουργούν τους γνωστούς όγκους. O καρκίνος γνωρίζουμε με βεβαιότητα ότι αναπτύσσεται μετά τη συσσώρευση αλλαγών (πολυμορφισμών) σε γονίδια που ελέγχουν την λειτουργία και την επιβίωση των κυττάρων. Αν ένας πολυμορφισμός προκαλέσει ανεπανόρθωτη βλάβη, τότε το κύτταρο συνήθως αυτοκτονεί, με τη διαδικασία της απόπτωσης, για να μη μετατραπεί σε επιθετικό κύτταρο, αρα επικίνδυνο. Αν όμως τελικά δεν πεθάνει, εξαιτίας κάποιας γονιδιακής αλλαγής, τότε το ίδιο ή οι απόγονοί του θα οδηγηθούν σε ανεξέλεγκτες διαιρέσεις. Σε πολλούς καρκίνους (στον προστάτη, το πάγκρεας, τα οστά, τους πνεύμονες, τους νεφρούς, την ουροδόχο κύστη κ.α.) έχει βρεθεί διαταραχή στο μήκος των τελομερών, γεγονός που αποδεικνύει τη σχέση τους με τη διαδικασία της ογκογένεσης.
Οι Μοριακοί Βιολόγοι έχουν καταφέρει να απομονώσουν, αλλά και να δημιουργήσουν εξαρχής στα εργαστήρια ‘’αθάνατα’’ κύτταρα, είτε πρόκειται για βλαστικά, είτε για καρκινικά. Πρέπει να διευκρινιστεί, όμως, ότι τα κύτταρα αυτά καθ' αυτά πεθαίνουν, αλλά χαρακτηρίζονται ως αθάνατα επειδή δημιουργούν συνεχώς πανομοιότυπους κλώνους, αντίγραφα, δηλαδή του εαυτού τους. Πολλοί είναι οι παράγοντες και οι παράμετροι που σχετίζονται με τη διαδικασία της βιολογικής γήρανσης των κυττάρων, αλλά και ολόκληρου του ανθρώπινου οργανισμού.
Α) Η κληρονομικότητα: Οι γενετικοί παράγοντες παίζουν σημαντικό ρόλο, αφού πολλά γονίδια φαίνεται να σχετίζονται με την αυξημένη διάρκεια ζωής. Έρευνες που έχουν γίνει σε πληθυσμούς που χαρακτηρίζονται από μακροζωία (στην Ισλανδία, στην Οκινάουα της Ιαπωνίας, στη Σικελία, τον Καύκασο, αλλά και στους Μορμόνους ή τους Εβραίους Ασκενάζι), έδειξαν ότι το φαινόμενο αυτό έχει οικογενειακό χαρακτήρα.
Β) Η μείωση του μήκους των τελομερών, όπως προαναφέρθηκε, παίζει θεμελιώδη ρόλο στη μείωση της ζωής των ανθρωπίνων κυττάρων.
Γ) Το οξειδωτικό στρες: Ένας άλλος σημαντικός παράγοντας που μελετάται τελευταία και συντελεί στη διαδικασία της γήρανσης είναι μια κατάσταση που ονομάζεται ‘’οξειδωτικό στρες’’. Πρόκειται για βλάβες στο DNA που προκαλούνται από οξειδωτικές ουσίες, δηλαδή ουσίες που περιέχουν ελεύθερες ρίζες οξυγόνου, ή μετάλων. Οι οξειδωτικές ουσίες παράγονται στον οργανισμό κατά την αναπνοή του κυττάρου, αλλά και σε μη φυσιολογικές καταστάσεις όπως οι φλεγμονές, οι λοιμώξεις, καθώς και το κάπνισμα –ιδίως τα προϊόντα της αέριας φάσης του, ή η κατανάλωση αλκοόλ. Σε πειράματα, στα οποία κύτταρα ζώων εκτέθηκαν σε ουσίες που απενεργοποιούν τις οξειδωτικές ουσίες, σε αντιοξειδωτικές ουσίες, δηλαδή, η ζωή τους παρατάθηκε μέχρι και 50%!
Δ) Γλυκοζυλίωση: Ένας επιπλέον παράγοντας που φαίνεται να διαδραματίζει σημαντικό ρόλο στη γήρανση των κυττάρων είναι η ‘’γλυκοζυλίωση’’. Πρόκειται για μια κυτταρική διαδικασία που λαμβάνει χώρα όταν η γλυκόζη από τις τροφές που καταναλώνουμε ενώνεται με τμήματα λιπών ή πρωτεϊνών, καταστρέφοντας χρήσιμα βιολογικά μόρια ή εμποδίζοντάς τα να λειτουργήσουν προς όφελος του οργανισμού. Η κατάσταση επιδεινώνεται όσο ο οργανισμός γερνάει, με αποτέλεσμα την εμφάνιση διαταραχών στην υγεία. Εκτός, βέβαια, από το ρόλο της κληρονομικότητας και των μοριακών μηχανισμών στους αιωνόβιους, υπάρχουν και άλλοι σημαντικοί παράγοντες, μη γενετικοί, οι οποίοι συμβάλλουν στην αύξηση της διάρκειας ζωής τους, όπως είναι οι διατροφικές συνήθειες, η σωματική άσκηση, το κάπνισμα και πολλοί άλλοι.
H μακροζωϊα του ανθρώπου εξαρτάται χωρίς αμφιβολία και από πολλούς κοινωνικούς παράγοντες και κοινωνικές παραμέτρους, όπως, π.χ. οι καθημερινές συνήθειες και η ψυχολογική κατάσταση. Η διατροφή, η φροντίδα, καθώς και η εξέλιξη της ιατρικής τεχνολογίας, μπορούν να αλλάξουν σημαντικά τις πιθανότητες μακρόχρονης επιβίωσης των ανθρώπων. Στο σημείο αυτό, καλό θα ήταν να ξανααναφερθεί το ότι στο Δυτικό Κόσμο το προσδόκιμο ζωής από 30 χρόνια το 1600, έφτασε στα 50 τον 20ο αιώνα και στσις τελευταίες δεκαετίες του σκαρφαλωσε σχεδόν στα 85 χρόνια, και αναμένεται, σύντομα, να ξεπεράσει τα 100. Μελέτες που έγιναν, ακόμη, σε δίδυμα αδέλφια που διαθέτουν ακριβώς το ίδιο γενετικό υλικό, τα οποία έζησαν σε διαφορετικό οικονομικό και κοινωνικό περίγυρο, ανέδειξαν πως εκείνα που είχαν χαμηλό εισόδημα και απασχολούνταν σε σκληρή εργασία, ζούσαν περίπου 9-12 χρόνια λιγότερο.
Η προσεκτική μελέτη των μέχρι τώρα γνωστών μηχανισμών της ανάπτυξης των οργανισμών, οδηγεί στο συμπέρασμα ότι οι σημαντικότεροι παράγοντες γήρανσης εντοπίζονται στο μοριακό επίπεδο, αφού σχετίζονται με τις βλάβες και τις ανεπάρκειες επιδιόρθωσης στο DNA, αλλά και σε άλλα συστατικά των κυττάρων, ενώ δεν πρέπει να παραγκωνίζεται και ο ρόλος εξωγενών κοινωνικών και υποστηρικτικών συνθηκών. Θα ήταν παράλειψη, επίσης, να μην αναφερθούν και οι προσδοκίες που γέννησε η διαδικασία της κλωνοποίησης, με την οποία πολλοί ευελπιστούν ότι θα δημιουργήσουν ακριβή αντίγραφα του εαυτού τους, ώστε να καταφέρουν να ζήσουν για πάντα. Οι επιστήμονες, εξάλλου, θεωρούν ότι είναι προτιμότερο οι ανακαλύψεις της επιστήμης, στο συγκεκριμένο τομέα, να εφαρμοστούν στην παραγωγή μοσχευμάτων για αντικατάσταση κατεστραμμένων οργάνων στο ανθρώπινο σώμα, αλλά και στην αντιμετώπιση των σοβαρών και ανίατων ασθενειών που καταδυναστεύουν το είδος μας.
Παρ’ όλα αυτά ο ίδιοιι άνθρωποι μπορούν μόνοι τους να αυξήσουν τη διάρκεια ζωής τους και να μεγιστοποιήσουν τις πιθανότητες τους για μακροζωία, βελτιώνοντας την καθημερινή τους διατροφή, αποφεύγοντας το κάπνισμα και την υπερβολική κατανάλωση αλκοόλ, ελαττώνοντας το καθημερινό άγχος, κάνοντας συχνά σωματική άσκηση, διευρύνοντας τις κοινωνικές σχέσεις και πραγματοποιώντας τις απαραίτητες προληπτικές εξετάσεις που θα βοηθήσουν στον έγκαιρο εντοπισμό κάθε πιθανής διαταραχής.
Δεν πρέπει να ξεχνάμε ότι ο άνθρωπος δεν είναι μία ασήμαντη παρουσία, αλλά έχει τεράστιες δυνατότητες. Αναμφίβολα, όμως, το πέρασμά του από αυτή τη ζωή είναι αρκετά σύντομο, συγκρινόμενο με την αέναη απεραντοσύνη της αιωνιότητας. Για το λόγο αυτό, καθένας από εμάς, αντί να αναζητά ποικίλα τεχνάσματα παράτασης του βίου του ή να συγκεντρώνει αχόρταγα χρήματα και υλικά αγαθά ή να επιδιώκει την καταξίωση με κάθε θεμιτό ή αθέμιτο μέσο, είναι προτιμότερο να φροντίζει να ζει με πάθος κάθε στιγμή της καθημερινότητάς του.
Υπάρχουν 4 απόψεις σχετικά με το πόσο μπορεί να ζήσει ο άνθρωπος
Η πρώτη άποψη: Σε μία πρόσφατη συνάντηση κορυφαίων ακαδημαϊκών από τον τομέα της βιολογίας στο Los Angeles όλοι συμφώνησαν πως η πρόοδος στη βιολογία και στην κατανόηση της φυσιολογίας της γήρανσης ίσως μπορεί να επεκτείνει σημαντικά το προσδόκιμο ζωής για τον άνθρωπο. Οι επόμενες γενεές θα έχουν στη διάθεσή τους τεχνικές που θα τους επιτρέπουν να ξεπεράσουν τα 150 χρόνια και να φθάσουν, ίσως, τα 200. Βέβαια σε μία τέτοια περίπτωση τα πάντα θα αλλάξουν… όλα όσα γνωρίζαμε σχετικά με το πώς να ζήσουμε μία ζωή δεν θα ισχύει… τα πάντα θα είναι διαφορετικά. Πάντως, η ερώτηση που κυριαρχεί μεταξύ των επιστημόνων που ασχολούνται με τη φυσιολογία της γήρανσης δεν είναι το αν ο συγκεκριμένος στόχος είναι επιτεύξιμος, αλλά πότε θα είναι πλέον γεγονός.
Η δεύτερη άποψη: Αν η φυσιολογική, έως τώρα, πορεία της ανθρώπινης γήρανσης δεν τεθεί σε σχετικό έλεγχο, τότε οι για την τάσεις θνησιμότητα που παρατηρήθηκαν και καταγράφηκαν μεταξύ των ετών 1985 – 1995 θα παραμείνουν ίδιες, και παρ’ όλη την επαναστατική πρόοδο της βιολογίας και της ιατρικής το μέσο προσδόκιμο ζωής θα μπορούσε να μειωθεί, λόγω της επανεμφάνισης λοιμωδών ασθενειών, ή της δημιουργίας νέων ανθεκτικών ιών, ή λόγω φυσικών καταστροφών που θα οφείλονται στην συνεχιζόμενη καταστροφή του περιβάλλοντος. Σίγουρα είναι η πιο πεσιμιστική άποψη.
Η τρίτη άποψη: Ο στόχος για έρευνα της κυτταρικής γήρανσης , δεν σχετίζεται σχεδόν καθόλου με το στόχο όλων των ερευνών πάνω στη βιολογία της γήρανσης.. Η συγκεκριμένη έρευνα δεν ασχολείται με το να γίνουμε όλοι μας αθάνατοι, κάτι που δεν είναι ούτε πολύ πιθανόν, τουλάχιστον με τις υπάρχουσες γνώσεις, αλλά ούτε καν επιθυμητό. Επιπλέον δεν στοχεύει στο να φρενάρει την πορεία της γήρανσης. Αν καταλάβουμε με αυτές τις έρευνες γιατί τα παλαιά κύτταρα είναι πιο επιρρεπή στις ασθένειες απ’ ότι τα νεαρά κύτταρα, και εφ’ όσον η γνώση αυτή εφαρμοστεί θα μπορούμε με πολύ μεγάλη άνεση να αυξήσουμε το μέσο όρο ζωής κατά 15 έως 20 χρόνια το πολύ. Όμως με τον τρόπο αυτό είναι σίγουρο πως θα πλησιάσουμε και θα ξεπεράσουμε τα 100 χρόνια ζωής . (Από την Αμερικάνικη Ένωση για την Έρευνα της Γήρανσης (AFAR))
Η τέταρτη άποψη: Είναι κουτό να πιστεύει κάποιος πως είναι δυνατόν να σταματήσει η πρόοδος που επιτυγχάνεται μέρα με την μέρα με σκοπό την επιμήκυνση του προσδόκιμου ζωής των ανθρώπων, ή ακόμα και την “αθανασία”, αλλά είναι σίγουρο ότι οι άνθρωποι μπορούν να παράγουν πειστικές αντιρρήσεις σχετικά με αυτή την προσπάθεια. Καλό λοιπόν θα ήταν να αρχίσουμε να σκεφτόμαστε πως θα μπορούσαμε να ζήσουμε μία τέτοια ζωή με αξιοπρέπεια και δημιουργικότητα.
Κάποια στιγμή οι παππούδες και οι γιαγιάδες του μέλλοντος, θα κοντράρονται με τα εγγόνια τους για τις θέσεις εργασίας, θα ερωτεύονται, θα παντρεύονται, και γενικά θα είναι ενεργοί στα τεκτενόμενα της ζωής με καλή υγεία και όμορφη εμφάνιση…
…αλλά, μέχρι το 2030 θα υπάρχουν 3 ειδών άνθρωποι στον πλανήτη μας:
• Οι σύγχρονοι: που θα είναι δυνατότεροι, ομορφότεροι και που θα ζουν πολύ περισσότερο από τον μέσο όρο,
• Οι φυσικοί: που θα αρνούνται τις νέες τεχνολογίες και θα σκέφτονται ίσως πιο ρομαντικά.,
• Και οι υπόλοιποι: ...που θα είναι πολύ φτωχοί για να έχουν επιλογή.
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου